حداد عادل: مشكل ما عدم درك صحيح ... - سه شنبه 1 مرداد 1387

غلامعلي حدادعادل گفت: مشكل اصلي ما در جامعه عدم درك صحيح از جايگاه فرهنگ در جامعه است، نه كمبود قوانين و ضوابط فرهنگي.


به گزارش خبرنگار ادبي فارس «غلامعلي حدادعادل» رئيس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي، صبح امروز در مراسم افتتاحيه «همايش ملي توسعه در فرهنگ و هنر» كه توسط حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي در تالار انديشه حوزه هنري برگزار شد، بيان داشت: من اظهار خوشبختي مي‌كنم از توجه حوزه هنري به مقوله فرهنگ. زماني كه مقالات اين برنامه را بررسي كردم خوشحال شدم كه نگاهي به دور از شتابزدگي و روزمرگي به مقوله فرهنگ شده است و انديشه‌اي متفاوت براي بررسي مقوله فرهنگ مد نظر قرار گرفته است.

وي ادامه داد: حداقل اين تلاش يادآور اين نكته است به جامعه و مديران، كه فرهنگ يك علم است، يك تخصص است. ولي متأسفانه كمتر كسي است كه به فرهنگ چنين نگاهي داشته باشد. همه تصور مي‌كنند كه فرهنگ احتياج به تخصص و دانش ندارد. حداقل كاري كه مي‌توان براي رفع اين برداشت نادرست انجام داد برگزاري يك چنين همايش هايي است.
«حدادعادل» تصريح كرد: امروز فرهنگ به عنوان رشته‌اي تخصصي در دانشگاه‌هاي دنيا تدريس مي‌شود، مخصوصا در حوزه ميان رشته‌اي به فرهنگ توجه زيادي مي‌شود. رابطه بين فرهنگ و دين، جامعه‌شناسي، ارتباطات، اقتصاد و سياست مبين اين مسئله است. اين‌ها همه تخصص‌هايي هستند برخاسته از تخصص اصلي فرهنگ. اين نوع همايش‌ها و تلاش‌ها بايد پيامي براي جامعه داشته باشد و آن اين است كه فرهنگ يك تخصص است و در آن حوزه به كارشناسان و صاحب‌نظران فرهنگي نياز است. متأسفانه ما در كشور با معضل وجود يك چنين كارشناسان و مديراني رو به رو هستيم.
حدادعادل دو نگاه را در مواجه با فرهنگ برشمرد و ادامه داد: يكي از اين نگاه‌ها اين است كه فرهنگ اصل است. فرهنگ ريشه است و فرهنگ در مقايسه با ساير امور مثل اقتصاد و توسعه مادي و ... مانند روح است در پيكر. بر اساس اين نگاه، درست است كه عالم را آدم مي‌سازد ولي آدم را فرهنگ مي‌سازد. اگر خواهان اصلاح در وضع عالم هستيم بايد آدمي را نو بسازيم و آدم نو با فرهنگ ساخته مي‌شود. اين نگاه است كه فرهنگ را اصل مي‌داند.
حدادعادل خاطرنشان كرد: در كنار اين نگاه و درست در نقطه مقابلش، نگاهي است كه فرهنگ را امري فرعي و جنبي مي‌داند. در واقع اصل براي صاحبان اين نگاه پيشرفت اقتصادي و مادي و توسعه ظاهري جامعه است. براي آن‌ها خدمت واقعي به جامعه، رفع مشكلات آب و نان و بهداشت است كه من هم اهميتش را انكار نمي‌كنم. از نظر اين‌ها فرهنگ امري است براي پركردن اوقات فراغت. مطمئنا اين نگاه نسبت به فرهنگ موجود است اگرچه هيچ كس جرأت اظهارش را ندارد.آنها خجالت مي‌كشند از گفتن اين حرف و مي‌دانند كه حرف‌شان ناموجه است اما در عمق دل‌شان فرهنگ از چنين جايگاهي برخوردار است.
رئيس پيشين مجلس شوراي اسلامي در ادامه تصريح كرد: هر وقت صحبتي از اختصاص بودجه در مقوله فرهنگ مي شود عمده را صرف چيزهاي ديگر مي‌كند و اگر چيزي زياد بيايد براي رفع تكليف كار فرهنگي مي‌كند. اين اعمال را در عمل مي‌بينيم نه در نظر. نگاه اول قدرت و سياست را براي فرهنگ مي‌خواهد. افرادي كه چنين ديدي دارند اگر به سمت قدرت و سياست مي‌روند مي‌خواهند از اين قدرت براي رسيدن به مقصود فرهنگي استفاده كنند اما نگاه دوم حتي فرهنگ را براي سياست مي‌خواهد.
وي ادامه داد: بايد بپرسيم يك حكومت ديني مثل حكومت ما نگاهش به فرهنگ كدام نگاه است. قرآن از فرهنگ به عنوان درختي ريشه‌دار و محكم ياد مي‌كند. اين تمثيل مؤيد اين است كه در نگاه ديني و مذهبي، نگاه اول به فرهنگ مورد تأييد است. پيروزي انقلاب اسلامي پيروزي يك فرهنگ است. به 30 سال پيش برگرديم. ما هيچ چيز براي مبارزه در اختيار نداشتيم اما رژيم سابق همه چيز تحت اختيارش بود. اين انقلاب قدرت يك فرهنگ را نشان داد. در آن زمان مردم چراغ فرهنگ دين را در پستوي خانه خودشان در پناه دست از اين تندباد بيروني حفظ كرده بودند.
حداد عادل افزود: كاري كه امام (ره) انجام دادند اين بود كه به اين چراغ‌هاي پراكنده و روشن مانده كه در عمق خانه‌هاي ملت بود اعتنا كردند و به مردم امكان دادند كه شجاعت پيدا كنند و هركس چراغ كوچك خانه خود را به خيابان بياورد و همين چراغ‌هاي كوچك آتشي شد كه هيچكس نتوانست جلوي آن را بگيرد. آن‌چه علت پيروزي ما بوده مي‌تواند علت دوام پيروزي ما باشد. اگر از مقوله فرهنگ غفلت كنيم پيروزي را از دست مي‌دهيم. اگر نگاه ما از نگاه اول به دوم بدل شود ما پيروزي انقلاب را از دست خواهيم داد.
وي با اشاره به ضعيف بودن كشور در مباني نگاه اول ادامه داد: متأسفم از اين‌كه در كشور شيوه نگاه اول به مقوله فرهنگ ضعيف است و بسياري از مسئولان را مي‌شناسم و مي‌بينم كه در مقام اول و تصميم‌گيري فرهنگ را جدي نمي‌گيرند، هنگام صحبت مغالطه مي‌كنند و نظرات واقعي‌شان را نسبت به فرهنگ به نحوي پنهان مي‌كنند.
حدادعادل در ادامه تأكيد كرد: دشمنان اين انقلاب تفاوت اين دو نگاه را خيلي خوب درك كردند. آن‌هايي كه در سطح جهان از انقلاب اسلامي كينه به دل دارند خوب فهميدند كه بهترين راه مقابله با اين انقلاب مقابله با فرهنگ است. برنامه‌ريزي آرام، گسترده و بي سرو صدايي در تمام كشورهاي اسلامي انجام دادند. از خوف اين‌كه روح اين انقلاب در جهان اسلام منتشر شود برنامه‌هايي دارند براي مقابله با فرهنگي كه از اين كشور برخاسته است. دقيقا مثل اين‌كه شب آرام آرام جايگزين روز مي‌شود، مي‌خواهند لحظه به لحظه اين تاريكي را جايگزين روشنايي كنند. دشمن در حال مهندسي فرهنگي براي كشورهاي اسلامي است.
عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسي در ادامه با اشاره به دغدغه‌هاي فرهنگي مقام معظم رهبري تصريح كرد: مقام معظم رهبري شخصيتي هستند كه فرهنگي بودن ويژگي بارز ايشان است. همه تصديق مي‌كنند كه ايشان يك شخصيت كاملا فرهنگي هستند. گوهر وجودي رهبري، گوهر ناب فرهنگي است. ايشان از سال‌هاي اول رهبري‌شان نسبت به مسئله تهاجم فرهنگي تذكر داده بودند و پيرامون آن دغدغه بسيار داشته و دارند. اين‌كه يك ديده بان اوضاع را رصد كند و راه هجوم را ببندد و قوم خودش را هشدار دهد و از هجوم دشمن در امان بدارد يك كار كاملا پيامبرگونه است.
حداد عادل اظهار داشت: ايشان تهاجم فرهنگي را با ذكر مصاديق مؤكد و مكرر توضيح دادند، ولي چقدر مردم و مسئولان اين حس رهبري را پذيرفتند و پيدا كردند؟ امروز كمتر صحبت از تهاجم فرهنگي مي‌شود. گويي كه تهاجمي وجود ندارد. مقام رهبري در سال‌هاي اخير صحبت از مهندسي فرهنگي مي‌كنند. اين يك عنوان پرمعناست ولي چند نفر از ما دنبال اين هستيم كه كار مهندسي فرهنگي كنيم؟ مهندسي فرهنگي يك كار دسته جمعي است. آيا واقعا امروز در جامعه ما هماهنگي در كار فرهنگي وجود دارد؟
وي در ادامه صحبتش با گلايه از ديگر نهادهاي فرهنگي تأكيد كرد: آيا فقط حوزه هنري مسئول كارهاي فرهنگي است؟ دستگاه‌هاي ديگري كه بودجه فرهنگي دريافت مي‌كنند چرا در اين جمع حاضر نيستند؟ اين مسئله يعني اين‌كه هركس دارد كار خود را انجام مي‌دهد و اين مخالف مهندسي فرهنگي است.
حدادعادل با اشاره به فعاليت‌هاي نمايندگان كميسيون فرهنگي مجلس گفت: ما چند قانون فرهنگي مي‌توانيم در مجلس وضع كنيم؟ ما در مجلس 12 كميسيون داريم و به تجربه ثابت شده در يك ماه نمي‌شود بيش از يك قانون جامع وضع كرد؟ من اصولا اعتقاد دارم مشكل فرهنگ كشور كمي قانون نيست. جنس فرهنگ كمتر از بقيه چيزها محتاج قانون و هنجار است.
وي فقدان مدير كارآمد فرهنگي را يكي ديگر از معضلات فرهنگ خواند و گفت: ما تفكرمان نسبت به فرهنگ ناصحيح است و براي كار فرهنگي مدير تربيت نكرديم. بايد غم ما سربازان اين نبرد فرهنگي كه رهبر فرهيخته و فرهنگي داريم، اين باشد كه فرهنگ اصل است. عدالت فقط نياز به رسيدگي مادي و اشخاص نيست، بلكه حفظ گوهر دروني آنهاست. واقعا خيلي‌ها مشكل اقتصادي ندارند ولي مشكل فرهنگي دارند. براي مثال اگر يك مملكت مفهوم فرهنگ قناعت را درك نكند صرفه‌جويي در اقتصاد هم وجود نخواهد داشت. اگر مي‌خواهيم مسائل و مشكلات اقتصادي و رفاهي‌مان را مرتفع كنيم بايد عالم دروني افراد را اصلاح كنيم تا با عالم بيرون هماهنگ شود.