شواليه هاي ناتوي فرهنگي، قسمت چهارم - شنبه 1 دي 1386

جين شارپ؛ پدرخوانده روشنفكران مخملي شواليه هاي ناتوي فرهنگي، قسمت چهارم
پيام فضلي نژاد-راهي جز تبارشناسي اين آراء و واژگان در نظريه هاي روشنفكران ايراني نبود. براي نمونه، علائق مشترك به روش و منش سياسي مهاتما گاندي را در آراء رامين جهانبگلو و جين شارپ پي گرفتم.
هم روشنفكران سكولار و هم نظريه پردازان سازمان نظامي ناتو، هر دو گاندي را به مثابه شخصيتي خشونت پرهيز و از نظر ديني، انساني روا دار و مداراگر، مي ستودند و ناشراني چون «نشرني»، نيز، سخاوتمندانه كتاب هايي درباره گاندي و ريشه هاي فلسفي عدم خشونت را به بازار نشر عرضه مي كردند. از حيث روش شناسي، فعاليت هاي «جين شارپ» و شاگردانش در آمريكا و ايران، شباهت هاي ناگزيري داشت، با اين تفاوت كه انديشه هاي خشونت پرهيز آنان كه براساس متد گاندي صورتبندي مي شد، با فاز تاخير سي سال، به ايران راه يافته بود.

انجمن هاي دانشجويي در دانشگاه هاي ايران چون «انجمن مطالعات توسعه گفتمان حقوقي» در دانشگاه علامه طباطبايي، با حضور «رامين جهانبگلو» سمينار «عدم خشونت از منظر فلسفه و حقوق» را به مثابه نسخه كپي برداري شده از طرح «موسسه آلبرت انيشتين» در فوريه سال 1990، سامان مي دادند و روزنامه هاي اصلاح طلب مانند اعتمادملي، از «دالايي لاما» كه گزينه معنوي سازمان اطلاعات مركزي آمريكا در انقلاب هاي مخملي است، به مثابه «حافظ وجدان جهاني» ياد مي كردند. (4) مرزها شكست، تا جايي كه سال 1386، «شهلا لاهيجي» در انتشارات «روشنفكران و مطالعات زنان»، گزيده و ترجمه دو كتاب از شارپ و دستيارش «رابرت ل. هلوي» را در يك مجلد با نام «جامعه مدني، مبارزه مدني» روانه بازار كتاب كرد؛ كتابي كه محصول مشترك «برنامه اقدامات غيرخشونت آميز» در مركز امور بين المللي دانشگاه هاروارد و سازمان اطلاعات مركزي آمريكا (سيا) به شمار مي روند. در مردادماه 1386، رخدادي ديگر رخ داد. هفته نامه «شهروند امروز» (ارگان رسانه اي حزب كارگزاران ايران)، به بهانه نشر پرونده اي درباره انقلاب هاي مخملي، تئوري هاي جين شارپ را براي براندازي نرم منتشر كرد و حتي به شرح و تكميل آن پرداخت! بنابراين، پرسش نخستين من در اين سطح از مطالعات، دگرگون شد: نسبت دغدغه هاي روشنفكران ايران با دكترين هاي مخملي ساخته دانشگاه هاروارد براي سازمان هاي ناتو و سيا چيست و چرا آن ها ناگهان هوادار مهاتماگاندي، دالايي لاما و كنش هاي خشونت پرهيز شده اند؟!
بايد نگاهي به زندگي پدر كودتاهاي مخملي مي انداختم. دكتر جين شارپ، پايه گذار مؤسسه آلبرت انيشتين و مشهورترين نظريه پرداز كودتاهاي مخملي جهان، در سال 1953، هنگامي كه در رشته تاريخ تحصيل مي كرد، پايان نامه خود را پيرامون «عمليات غيرخشونت آميز براساس نظريه گاندي» نوشت و كتاب آن در سال 1960 با عنوان سلاح گاندي به مثابه قدرت اخلاقي (5) منتشر شد. سپس در سال 1972، مقدمه اي بر كتاب يك مطالعه درباره روش هاي گاندي و خاستگاه هايش (6) نوشت و در سال 1999 نيز كتاب گاندي به عنوان يك استراتژيست سياسي (7) را روانه بازار كتاب كرد. او كه از دانشگاه آكسفورد داراي دكتراي فلسفه با گرايش تئوري هاي فلسفه سياسي است، سال 1967 از پائين ترين مناصب پژوهشي در دانشگاه ماساچوست (جنوب غربي) كار خود را آغاز كرد و از سال 1969 به عنوان استاد مدعو به دانشگاه هاروارد رفت و سال 1983 به عنوان مدير برنامه ريزي مركز مطالعات اقدامات غيرخشونت آميز دانشگاه هاروارد برگزيده شد. در اين سال، او مؤسسه آلبرت انيشتين را در شهر بوستون آمريكا پايه گذاشت. از سال 1987، با اوج گيري حمايت دولت آمريكا از شارپ، او سمينارهايي تحت عنوان «روش هاي دفاعي از طريق نافرماني مدني» را برگزار كرد و بدين ترتيب، رشته درسي «بازدارندگي مدني» وارد برنامه هاي درسي دانشكده دفاع ملي آمريكا شد. همزمان با اين رخدادها، او به تشكيل «حزب دموكراتيك ترقي خواه» در تايوان كمك كرد تا فرآيند استقلال كامل تايوان از چين را سرعت بخشد و هم كوشيد تا گروه هاي مسالمت جو در سازمان آزادي بخش فلسطين (ساف) را با ترغيب به مبارزات مدني و اقدامات نرم، از عمليات نظامي عليه اسرائيل، منصرف كند. براي همين، شارپ به تل آويو رفت و با رهبران ساف وارد مذاكره شد و بر سر آموزش مبارزان مدني (!) با فلسطيني هاي استحاله شده در اسرائيل توافق كرد!(8)
در فوريه 1990، شارپ كنفرانسي را پيرامون «عدم خشونت» در ايالات متحده برگزار كرد كه 185 كارشناس از 16 كشور جهان در آن حضور داشتند. يكي از اهداف اين سمينار، گسترش انديشه تغييرات غير خشونت آميز در كشورهايي بود كه حكومت هاي ناسازگار با ايالات متحده داشتند. از اين زمان است كه مي توان رد پاي شارپ را در سياست بين المللي آمريكا براي ايجاد تغييرات ژئوپوليتيك در جهان ديد (9) كه آخرين نمونه آن انقلاب زعفراني در برمه (ميانمار) است. شارپ، تظاهرات شورشيان و راهبان بودايي در اين كشور را مستقيماً هدايت كرد و از پشتيباني رسانه هايي چون راديو دموكراسي برمه و مجله عصر جديد كه با بودجه بنياد اعانه ملي براي دموكراسي (NED) راه اندازي شده اند، بهره مند است. (10)
دستيار ارشد جين شارپ از سال 1989، يك سرهنگ بازنشسته ارتش آمريكا، با سي سال سابقه خدمت در نيروي دريايي است كه رابرت ل. هلوي نام دارد. او سال ها به عنوان مامور ويژه سازمان جاسوسي سيا و وابسته نظامي آمريكا در رانگون مشغول به كار بوده و يكي از آخرين پروژه هايش، نظارت بر انقلاب زعفراني برمه (ميانمار) است. هلوي كه ليسانس و فوق ليسانس خود را از دانشگاه مارشال اخذ كرده و يكي از دانش آموختگان دانشكده نظامي نيروي دريايي ارتش آمريكا به شمار مي رود. هلوي، همزمان با حضور در نقاط استراتژيك كودتاهاي مخملي، چون تايلند، تبت، صربستان، ونزوئلا، زيمبابوه و...، يكي از مديران برنامه هاي اقدامات غيرخشونت آميز مركز امور بين المللي دانشگاه هاروارد است و برخي از كتب او پيرامون چگونگي راه اندازي كودتاهاي مخملي در انستيتو صلح آمريكا منتشر شد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
.4 جهانبگلو، رامين. «گفت وگو با دالايي لاما». روزنامه اعتماد ملي، 6 تيرماه 1386، شماره 117، صفحه 10
5 Sharp Gene Ganghi Wields the Weapon of Moral Power: Three case Histories
Foreword by Albert Einstein Introduction by bharatan Kumarappa Ahmedabad: Navajivan PublishingHouse
6 Foreword in Gene Sharp To Krishnalal shridharaniصs War Without violence: A Study of Gandihiصs method and its Accomplishments Garland Library of War and Peace edition New York: Garland Publishing Co
7 Sharp Gene Gandhi as a Political Strategist Wite Essays on Ethics and Politics Indian edition with a new Introduction by Dr Federico mayor New Delhi: Ganghi Media Center
8. ميسان، تيري. «انستيتو آلبرت انيشتين: نسخه غيرخشونت آميز سازمان سيا»، آژانس خبري ولتر، 6 ژوئن 7002
9. جنت، رجيس. «تغييرات عظيم ژئوپوليتيك، در سايه انقلاب هاي خودجوش». لوموند ديپلماتيك، ژانويه 5002
01. «ردپاي آمريكا در انقلاب زعفراني». آسيا تايمز، 02 اكتبر 7002، بازيابي شده از:
http:..hamshahrionlineir.News.id=34086